Spółka Jawna

Przedmiotem dzisiejszego omówienia jest kolejna forma prowadzenia działalności gospodarczej, czyli spółka jawna. Omówimy dla kogo jest na spółka, w jakich przypadkach docelowym jest jej założenie oraz jej wady i zalety.

Definicja spółki jawnej

Spółka jawna według art. 22 Kodeksu Spółek Handlowych jest osobową spółką handlową, która prowadzi przedsiębiorstwo pod własną firmą, a nie jest inną spółką handlową. Mówiąc inaczej, jest to forma prowadzenia działalności gospodarczej, w której najważniejszą rolę pełni osoba-założyciel, a w zasadzie osoby-założyciele, a nie kapitał i jednocześnie nie jest to żadna inna spółka handlowa. Jak wskazywałem w poprzednich artykułach, spółki są podzielone na: spółki kapitałowe i spółki osobowe. Spółki kapitałowe to: spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, prosta spółka akcyjna oraz spółka akcyjna. Najważniejszym w tych spółkach jest kapitał, a nie założyciel, jak w spółkach osobowych. Z kolei spółki osobowe to: spółka jawna, spółka partnerska, spółka komandytowa oraz komandytowo-akcyjna. Żebyście lepiej Państwo zrozumieli tę różnicę: spółka z o.o. wymaga wniesienia kapitału zakładowego w wysokości 5 000 zł, przy tym zyski z firmy mogą dzielić się w równych częściach pomiędzy wspólnikami, a mogą być dzielone ułamkowo proporcjonalnie do ilości wkładów. Natomiast w spółce osobowej nie ma konieczności wniesienia kapitału zakładowego. Nie oznacza to, iż go nie ma, gdyż przedsiębiorstwo nie może funkcjonować bez kosztów, lecz nie jest to wymagane od partnerów. Co więcej w spółce partnerskiej wkłady mogą być pokryte w formie niepieniężnej, a nawet w formie usług. Głównym elementem jest wykonywanie przez partnerów jednego z tzw. wolnych zawodów, o czym mowa więcej w artykule dotyczącym spółki partnerskiej.

Kto może założyć spółkę jawną?

W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, iż nie ma możliwości założenia jednoosobowej spółki jawnej. Spółka jawna wymaga co najmniej dwóch wspólników. Wspólnikami spółki jawnej mogą być osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, na przykład spółki osobowe prawa handlowego. Czyli jeśli chcemy, żeby wspólnikiem była spółka z o.o. – przykro mi, ale prawo to wprost zakazuje. Natomiast spółka partnerska lub inna spółka jawna już mogą być wspólnikami.

Jak założyć?

Tu już mamy do czynienia ze standardową procedurą:

• Zawarcie umowy spółki;
• Wniesienie przez wspólników wkładów, o ile są;
• Ustanowienie reprezentacji spółki;
• Wpis do rejestru.

Kilka ważnych kwestii odnośnie umowy spółki:

• Umowa spółki jawnej musi zawierać: firmę i siedzibę spółki, określenie wkładów wnoszonych przez każdego wspólnika i ich wartość, przedmiot działalności spółki, czas trwania spółki, jeżeli jest oznaczony.
• Firma spółki jawnej, inaczej nazwa musi zawierać: nazwiska wszystkich wspólników ( lub firmy), oznaczenie „spółka jawna”.

Tu powstaje pytanie „ jak zapisać firmę, jeśli jednym ze wspólników jest spółka?”.

Nie ma innej możliwości, musimy wpisać jej pełną nazwę. Przykładowo mamy spółkę Enmar Kowalski i Kowalska Usługi Prawne Spółka jawna. Zakładamy spółkę o nazwie Enmax ze wspólnikiem spółką jawną i drugim wspólnikiem Nowakiem. Mamy wtedy firmę „ Enmax Nowak, Enmar Kowalski i Kowalska Usługi Prawne Sp.j. ( dopuszczalny jest skrót) Usługi Księgowe Spółka jawna”.

Brzmi strasznie i raczej kiepsko z punktu widzenia marketingowego, ale tak będzie wyglądała pełna firma.

Ustanowienie reprezentacji spółki: co do zasady każdy wspólnik ma prawo reprezentować spółkę.  Prawo wspólnika do reprezentowania spółki dotyczy wszystkich czynności sądowych i pozasądowych spółki ( art. 29 §1 i 2 KSH). Nie mniej jednak prawo to może być ograniczone do reprezentacji tylko przez jednego wspólnika, lub do działania obu wspólników razem. Kwestia ta może być uregulowana w umowie spółki.

Ważnym jest też możliwość zawarcia umowy spółki z wykorzystaniem wzorca umowy.

Dla kogo jest spółka jawna?

Należy uświadomić prostą rzecz – w kontekście działalności gospodarczej nie ma złych lub dobrych form. Każda ze spółek ma swoje plusy i minusy. Jedocześnie nie ma uniwersalnej porady, jaką formę z dostępnych wybrać np. dla monterów, prawników, fryzjerów itd. Wszystko zależy od tego, jaki kapitał posiadamy, czym chcemy się zajmować oraz na jakich zasadach chcemy współpracować.

Otóż doradzam zakładać spółkę jawną w przypadku mniejszej działalności gospodarczej. Należy też zwrócić uwagę na to, z kim prowadzimy działalność. Konflikt pomiędzy wspólnikami spółki jawnej praktycznie zawsze kończy się całkowitym zakończeniem działalności. W przypadku spółek kapitałowych możliwe jest zastosowanie innego rozwiązania – np. usunięcia wspólnika przez sąd, wykupienie udziałów lub akcji konfliktowej osoby, sprzedaż oznaczonych udziałów lub akcji. Takie rozwiązania nie są niestety dostępne w spółkach jawnych.

Rzeczywiście istnieją przykłady prowadzenia działalności przez spółkę jawną na większą skalę, jednak raczej są to wyjątki z reguły. Pamiętajmy też o tym, iż zdecydowanie ciężej jest uzyskać finansowania dla spółki jawnej, niż dla spółki z o.o. Otóż liczyć możemy jedynie na siebie i na wspólników.

Plusy i minusy spółki jawnej

Z punktu widzenia młodego przedsiębiorcy spółka jawna jest najkorzystniejszą formą prowadzenia działalności gospodarczej. Tu nie mamy kapitału zakładowego, nie mamy obowiązku prowadzenia pełnej księgowości. Jedynie musimy zapłacić opłatę za wpis do rejestru, możemy wnieść symboliczny kapitał zakładowy, podpisać umowę i już, mamy w kieszeni pieczątkę „ prezes zarządu”. Łatwo jest również zamknąć spółkę, gdyż nie przechodzimy przez proces likwidacji.

Natomiast żadna z form prowadzenia działalności nie jest idealną i posiada minusy, które w spółce jawnej są znaczące. W pierwszej kolejności odpowiedzialność wspólników całym swoim majątkiem za zobowiązania spółki. Co więcej, jeżeli nie jesteśmy pewni drugiego wspólnika, możemy narazić siebie na ryzyko utraty całego majątku. Brak możliwości uzyskania statusu „ w organizacji” może prowadzić do pewnych niedogodności. Dodatkowo nie zapominajmy o wspólnikach, w przypadku konfliktów z którymi istnieje ryzyko zaprzestania wykonywania działalności.

Podsumowanie

Do założenia spółki jawnej należy podchodzić ostrożnie. Jak w przypadku każdej formy prowadzenia działalności, należy wielokrotnie zważyć każdą wadę i zaletę, najlepiej skonsultować się z doradcami finansowymi, prawnymi, które podpowiedzą, jakie daleko idące konsekwencje może mieć założenie spółki. Natomiast nie oznacza to, iż spółka jawna jest gorszą lub lepszą od innych spółek. Ma ona swoje miejsce w gospodarce, a więc jest przydatną.

Autor: mgr. Oleksandr Momot ParaGraf Momot&Dyndar Doradztwo Prawne 

Stan prawny: 27.05.2023r.