Umowa zlecenia

W ramach serii artykułów poświęconych prawu pracy nie w sposób ominąć temat umowy zlecenia. Mówiąc o umowie zlecenia pierwszą rzeczą, którą należy wyjaśnić i uświadomić – umowa zlecenia nie nawiązuje stosunku pracy w rozumieniu Kodeksu Pracy. Co oznacza, że regulacje przewidziane dla pracownika – pod tym pojęciem teraz mowa o osobie zatrudnionej w oparciu o umowę nawiązującą stosunek pracy (więcej o powstaniu stosunku pracy tutaj) – daleko nie zawsze stosują się do osób zatrudnionych w oparciu o umowę zlecenia.

Spis treści:

– czym jest umowa zlecenia?

– strony umowy zlecenia.

– przedmiot umowy zlecenia.

– odpowiedzialność oraz należyta staranność.

– umowa zlecenia – dla osób do 26 roku życia.

– umowa zlecenia a umowa o pracę.

Czym jest umowa zlecenia?

Umowa zlecenia jest jedną z nazwanych umów cywilnoprawnych, która została uregulowana w Ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny. Jako umowa cywilnoprawna, strony takiej umowy mają szerokie możliwości w jej ułożeniu. Pomimo szerokich możliwości napisania postanowień takiej umowy, warto mieć na uwadze, że nazwa umowy nie zawsze charakteryzuje jej prawny charakter.

Przykładowo:
Umowa o stworzenie portretu, którą strony określiły jako umowa zlecenia. Taka umowa jednak nie będzie miała charakteru umowy zlecenia, a umowy o dzieło (umowa o dzieło zostanie omówiona w kolejnych artykułach).

Umowa zlecenia jest charakteryzowana jako umowa należytej staranności, co oznacza, że w jej przypadku, ważnym jest fakt dołożenia należytej staranności w jej wykonywaniu przez biorącego zlecenie. Kluczowymi elementami każdej umowy zlecenia będzie:

– data zawarcia umowy;
– czas trwania umowy;
– określenie stron;
– wskazanie przedmiotu umowy;
– wynagrodzenie (zasadniczo Kodeks Cywilny przewiduje odpłatność zlecenia);
– podpisy stron.

Strony umowy zlecenia.

Zasadniczo w przypadku umów zlecenia 2 strony – zleceniodawca i zleceniobiorca (jeżeli charakter umowy wymaga uczestnictwa więcej osób – nic nie stoi temu na przeszkodzie). Po obu stronach mogą występować jak osoby fizyczne, tak i osoby prawne (które są reprezentowane przez pełnomocników/przedstawicieli). W celach bezpieczeństwa, w przypadkach związanych z osobami prawnymi, w razie wątpliwości można zweryfikować uprawnienie konkretnej osoby do reprezentacji firmy (dostęp do rejestrów CEIDG oraz KRS jest otwarty – każdy z Państwa może zweryfikować osobę prawną po jej danych rejestracyjnych – nr CEIDG/KRS/NIP/REGON czy w oparciu o inne dane).

Przedmiot umowy zlecenia.

Przedmiotem umowy zlecenia jest świadczenie usług przez zleceniobiorcę na rzecz zleceniodawcy. Charakter usługi może być dowolny, jednak nie może mieć charakteru bezprawnego.

Przykład:
umowa o wykonanie pracy dyplomowej – będzie umową nieważną od samego początku.

Odpowiedzialnośc oraz należyta starannośc.

Jako umowa cywilnoprawna – charakter odpowiedzialności w przypadku tego rodzaju umów będzie cywilna (np. kontraktowa, deliktowa). Umowa zlecenia, jak już wspominaliśmy powyżej, nie jest umową rezultatu, jednak należytej staranności. Zleceniobiorca musi wykazywać się należytą starannością w wykonaniu przyjętego zlecenia, jednak nie odpowiada za rezultat (chyba że przez przykładowo zaniedbanie, doprowadził do szkody). Ocena należytej staranności jest dokonywana przy analizie m.in. stopnia kwalifikacji zleceniobiorcy, przedmiotu zlecenia.

Umowa zlecenia – dla osób do 26 roku życia.

Umowa zlecenia będzie dobrym wyjściem dla osób studiujących. Osoby do 26 roku życia są objęci zwolnieniem podmiotowym od podatku dochodowego, a jako studenci – są zwolnione ze spłaty składek ZUS, co pozwala na uzyskanie wynagrodzenia brutto = netto.

Brzmi dobrze, jednak warto mieć na uwadze kilka rzeczy. Pierwsze to status studenta. Status studenta traci się w raz z zaliczeniem obrony licencjackiej / magisterskiej (w przypadku obrony licencjackiej – to zależy, gdyż można kontynuować studia dalej do stopnia magistra). To znaczy, że zaliczenie obrony przykładowo 13 lipca oznacza, że 14 taka osoba już nie jest studentem i jej zleceniodawca musi zgłosić taką osobę do ZUSu, a z tym i płacić składki ZUS.

Druga rzecz dotyczy zwolnienia podmiotowego. Zwolnienie przedmiotowe przysługuje do kwoty 85 528 zł w ciągu roku podatkowego.

Umowa zlecenia a umowa o pracę.

Swoboda zawierania umów funkcjonująca w obrocie cywilnym wygląda bardzo atrakcyjnie i niektórzy mogą rozważyć zawarcie tzw. pseudo umowy o pracę – umowa zlecenia, która w swojej istocie jest umową o pracę. Z artykułu o umowie o pracę już znamy kluczowe elementy każdej umowy o pracę. Co się stanie, jak włączymy je w umowę zlecenia i nazwiemy to zleceniem, a wszystkie składki będą płatne jako dla zlecenia? Odpowiedź jest dość jednoznaczna – narażamy się na karę w wysokości od 1000 zł do 30 000 zł.

Wykazanie faktu, że zawarta umowa zlecenia jest de facto umową o pracę to już inna kwestia. Takie dochodzenie wymaga szczegółowej analizy treści umowy i jej charakteru, gdyż czasem nawet bardzo zbliżona do umowy o pracę umowa zlecenia, może zostać uznaną za umowę zlecenia. Przykładem takich umów jest tzw. kontrakt menedżerski, o którym zostanie przygotowany osobny artykuł. To jednak raczej jest wyjątkiem od reguły.

Umowa zlecenia ze względu na swobodę zawierania umów jest bardzo atrakcyjnym wyborem. Jak dla potencjalnego zleceniobiorcy – może uzgodnić i ułożyć postanowienia umowne w elastyczny sposób, jednak i dla zleceniodawcy. Nie jest tajemnicą, że w przypadku stosunków zleceniobiorca / zleceniodawca, często zleceniobiorcy są w pozycji słabszej (szczególnie w przypadku wielkich przedsiębiorców), co może łatwo zostać wykorzystane przez dającego zlecenie. Warto pamiętać, że umowa zlecenia to jest umowa cywilnoprawna, co też oznacza, że strony takiego stosunku są równe, a nieuzgodnione i przyjęte pod naciskiem postanowienia są przeciwne samej naturze stosunków cywilnych i nie powinny obowiązywać.

Autor: mgr. Serhii Dyndar ParaGraf Momot&Dyndar Doradztwo Prawne